بی اختیاری ادرار در مردان یک علت واحد ندارد. مشکلات پروستات و انسداد خروجی مثانه، مثانه بیش فعال، عفونت ادراری، اختلال عملکرد مثانه، بیماری های عصبی، دیابت، بعضی داروها و آسیب اسفنکتر ادراری از علت های احتمالی هستند. بی اختیاری استرسی در مردان به ویژه می تواند پس از برخی جراحی های پروستات دیده شود، در حالی که نشت همراه با احساس ناگهانی و شدید ادرار بیشتر می تواند با بی اختیاری فوریتی و مثانه بیش فعال ارتباط داشته باشد.
اگر نشت ادرار جدید، مداوم یا رو به افزایش است، پیدا کردن نوع بی اختیاری و علت زمینه ای مهم تر از شروع خودسرانه دارو یا تمرین است.
فهرست مطالب
- بی اختیاری ادرار در مردان چیست؟
- آیا بی اختیاری ادرار در مردان طبیعی است؟
- مهم ترین علت های بی اختیاری ادرار در مردان
- انواع بی اختیاری ادرار در مردان
- مشکلات پروستات چگونه باعث بی اختیاری ادرار می شوند؟
- آیا بزرگی پروستات باعث بی اختیاری ادرار می شود؟
- بی اختیاری ادرار بعد از عمل پروستات
- آیا بی اختیاری بعد از عمل پروستات دائمی است؟
- نقش اسفنکتر ادراری در کنترل ادرار
- مثانه بیش فعال و بی اختیاری ادرار در مردان
- علت نشت ادرار قبل از رسیدن به دستشویی چیست؟
- علت نشت ادرار هنگام سرفه در مردان
- علت چکه کردن مداوم ادرار در مردان
- احتباس ادرار چگونه باعث نشت می شود؟
- دیابت و بی اختیاری ادرار
- بیماری های عصبی و بی اختیاری ادرار
- عفونت ادراری و نشت ادرار
- یبوست و کنترل ادرار
- آیا چاقی باعث بی اختیاری در مردان می شود؟
- مصرف کافئین و بی اختیاری
- آیا نوشیدن زیاد آب باعث بی اختیاری می شود؟
- داروهایی که ممکن است بی اختیاری را تشدید کنند
- بی اختیاری ادرار در سالمندان مرد
- بی اختیاری ادرار در مردان جوان
- آیا سرطان پروستات باعث بی اختیاری می شود؟
- بی اختیاری بعد از برداشتن پروستات
- آیا مشکلات مثانه باعث نشت ادرار می شوند؟
- چگونه علت بی اختیاری ادرار در مردان تشخیص داده می شود؟
- دفترچه ادرار چیست؟
- آزمایش ادرار
- اندازه گیری ادرار باقی مانده
- نوار مثانه برای بی اختیاری مردان
- آیا سونوگرافی لازم است؟
- چه زمانی سیستوسکوپی لازم است؟
- جدول تشخیص علت براساس نوع نشت
- درمان بی اختیاری ادرار در مردان به چه چیزی بستگی دارد؟
- تمرینات کف لگن برای مردان
- بازآموزی مثانه چیست؟
- دارو برای بی اختیاری ادرار مردان
- اسلینگ مردانه چیست؟
- اسفنکتر مصنوعی ادراری
- آیا بی اختیاری ادرار مردان درمان می شود؟
- چه زمانی بی اختیاری ادرار نیاز به مراجعه سریع دارد؟
- برای مراجعه چه اطلاعاتی آماده کنیم؟
- بی اختیاری ادرار در مردان در کرج
- سوالات متداول درباره علت بی اختیاری ادرار در مردان
- جمع بندی
بی اختیاری ادرار در مردان چیست؟
بی اختیاری ادرار به خروج غیرارادی ادرار گفته می شود؛ یعنی فرد در زمانی که قصد ادرار کردن ندارد، مقداری ادرار از دست می دهد.
شدت این مشکل بسیار متفاوت است.
در یک مرد ممکن است فقط چند قطره ادرار هنگام سرفه یا بلند کردن جسم سنگین خارج شود، اما فرد دیگری ممکن است هنگام ایجاد احساس فوریت نتواند تا رسیدن به سرویس بهداشتی ادرار خود را کنترل کند.
در برخی مردان نیز مثانه به خوبی تخلیه نمی شود و پر شدن بیش از حد آن باعث چکه کردن ادرار می شود.
به همین دلیل اصطلاح «بی اختیاری ادرار» در واقع مجموعه ای از مشکلات مختلف است و برای درمان ابتدا باید مشخص شود بیمار به کدام نوع مبتلاست.
برای آشنایی جامع با این مشکل می توانید راهنمای بی اختیاری ادرار را مطالعه کنید.
آیا بی اختیاری ادرار در مردان طبیعی است؟
خیر.
افزایش سن می تواند احتمال برخی مشکلات ادراری را بیشتر کند، اما نشت ادرار را نباید صرفاً «طبیعی بودن پیری» دانست.
یک مرد سالمند ممکن است به دلیل:
- بزرگی پروستات
- مثانه بیش فعال
- بیماری عصبی
- دیابت
- مصرف دارو
- محدودیت حرکتی
- یا ترکیبی از چند عامل
دچار بی اختیاری شود.
بنابراین حتی در سنین بالا نیز پیدا کردن علت اهمیت دارد.
مهم ترین علت های بی اختیاری ادرار در مردان
علل احتمالی را می توان در چند گروه اصلی قرار داد:
- بیماری ها و مشکلات پروستات
- جراحی پروستات
- مثانه بیش فعال
- انسداد مسیر ادرار
- ضعف یا آسیب اسفنکتر
- اختلال عملکرد عضله مثانه
- بیماری های عصبی
- دیابت
- عفونت ادراری
- بعضی داروها
- یبوست
- محدودیت حرکتی یا شناختی
اما اهمیت هر علت به الگوی نشت ادرار بستگی دارد.
انواع بی اختیاری ادرار در مردان
برای علت یابی باید ابتدا نوع بی اختیاری مشخص شود.
بی اختیاری استرسی
در این نوع، نشت ادرار هنگام افزایش فشار داخل شکم رخ می دهد.
برای مثال هنگام:
- سرفه
- عطسه
- خنده
- بلند شدن
- ورزش
- بلند کردن اجسام
ممکن است چند قطره یا مقدار بیشتری ادرار خارج شود.
در مردان، یکی از زمینه های مهم بی اختیاری استرسی آسیب یا ضعف مکانیسم اسفنکتر، به ویژه پس از برخی درمان های پروستات است.
بی اختیاری فوریتی
فرد ناگهان احساس شدید ادرار می کند و فرصت کافی برای رسیدن به سرویس بهداشتی ندارد.
این حالت اغلب با:
- تکرر ادرار
- فوریت
- ادرار شبانه
- نشت قبل از رسیدن به دستشویی
همراه است.
مثانه بیش فعال یکی از علل مهم این الگو است.
بی اختیاری سرریزی
در این حالت مثانه به طور کامل تخلیه نمی شود.
ادرار داخل مثانه باقی می ماند و با افزایش حجم ممکن است به شکل چکه ای خارج شود.
علت می تواند انسداد خروجی مثانه یا ضعف قدرت انقباضی مثانه باشد.
بی اختیاری مختلط
گاهی یک بیمار بیش از یک نوع نشت دارد.
برای مثال هم هنگام سرفه نشت ایجاد می شود و هم فرد فوریت شدید ادرار دارد.
در این شرایط تشخیص مؤلفه غالب برای انتخاب درمان اهمیت دارد.
بی اختیاری عملکردی
گاهی دستگاه ادراری عامل اصلی نیست.
برای مثال فرد سالمند به دلیل:
- مشکل حرکتی
- درد شدید مفاصل
- اختلال شناختی
- بیماری عصبی
- فاصله زیاد تا سرویس بهداشتی
نمی تواند به موقع به دستشویی برسد.
این حالت با بی اختیاری ناشی از اختلال مستقیم مثانه متفاوت است.
برای مقایسه کامل این الگوها می توانید مقاله انواع بی اختیاری ادرار در مردان را ببینید.
مشکلات پروستات چگونه باعث بی اختیاری ادرار می شوند؟
پروستات زیر مثانه و اطراف بخش ابتدایی مجرای ادرار قرار گرفته است.
بنابراین تغییرات پروستات می توانند روی جریان ادرار اثر بگذارند.
بزرگی خوش خیم پروستات ممکن است باعث انسداد خروجی مثانه شود.
بیمار ممکن است ابتدا علائمی مانند:
- جریان ضعیف
- تأخیر در شروع ادرار
- زور زدن
- قطع و وصل شدن جریان
- احساس تخلیه ناقص
- تکرر ادرار
- ادرار شبانه
داشته باشد.
اگر تخلیه مثانه مختل شود، در برخی بیماران حجم ادرار باقی مانده افزایش پیدا می کند و ممکن است نشت سرریزی ایجاد شود.
از طرف دیگر، انسداد مزمن می تواند با تغییر عملکرد مثانه همراه شود و علائم فوریتی ایجاد کند.
بنابراین ارتباط پروستات و بی اختیاری فقط یک مسیر ندارد.
آیا بزرگی پروستات باعث بی اختیاری ادرار می شود؟
می تواند در برخی مردان نقش داشته باشد، اما هر مرد مبتلا به بزرگی پروستات بی اختیاری ندارد.
همچنین هر بی اختیاری در یک مرد مسن به دلیل بزرگی پروستات نیست.
برای بررسی ارتباط باید به علائمی مانند:
- ضعیف شدن جریان
- احساس تخلیه ناقص
- حجم باقی مانده ادرار
- فوریت
- تکرر
- اندازه پروستات
- و عملکرد مثانه
توجه شود.
این تفکیک مهم است؛ زیرا درمان پروستات در فردی که علت اصلی نشت او مشکل دیگری است، لزوماً بی اختیاری را برطرف نمی کند.
بی اختیاری ادرار بعد از عمل پروستات
یکی از موضوعات مهم در مردان، نشت ادرار پس از بعضی جراحی های پروستات است.
این مسئله به ویژه پس از درمان جراحی سرطان پروستات اهمیت دارد.
مکانیسم کنترل ادرار در مردان به همکاری:
- مثانه
- گردن مثانه
- مجرای ادرار
- اسفنکتر ادراری
- عضلات کف لگن
- سیستم عصبی
وابسته است.
اگر عملکرد اسفنکتر پس از جراحی کاهش پیدا کند، ممکن است بیمار هنگام فعالیت، سرفه یا تغییر وضعیت نشت ادرار داشته باشد.
شدت و مدت نشت در تمام بیماران یکسان نیست.
آیا بی اختیاری بعد از عمل پروستات دائمی است؟
لزوماً خیر.
در برخی بیماران کنترل ادرار به تدریج در دوره نقاهت بهتر می شود.
اما سرعت و میزان بهبود به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله:
- نوع جراحی
- وضعیت اسفنکتر
- سن
- عملکرد مثانه
- شدت اولیه نشت
- درمان های قبلی
- شرایط عمومی بیمار
اگر نشت ادامه پیدا کند، باید شدت و نوع آن ارزیابی شود تا مشخص شود آیا ادامه درمان محافظه کارانه مناسب است یا بررسی گزینه های دیگر ضرورت دارد.
نقش اسفنکتر ادراری در کنترل ادرار
اسفنکتر را می توان بخشی از سیستم «دریچه کنترل ادرار» دانست.
وقتی مثانه در حال ذخیره ادرار است، این مکانیسم به بسته ماندن مسیر خروجی کمک می کند.
اگر اسفنکتر به اندازه کافی مقاومت ایجاد نکند، افزایش فشار شکم می تواند باعث نشت شود.
به همین دلیل ضعف اسفنکتر یکی از مکانیسم های مهم بی اختیاری استرسی مردان است.
اما درمان فقط براساس حدس «ضعف اسفنکتر» نباید شروع شود و ابتدا باید نوع نشت مشخص شود.
مثانه بیش فعال و بی اختیاری ادرار در مردان
مثانه بیش فعال با مجموعه ای از علائم تعریف می شود که مهم ترین آنها فوریت ادرار است.
ممکن است فرد علاوه بر فوریت، موارد زیر را تجربه کند:
- تکرر ادرار
- بیدار شدن شبانه برای ادرار
- نشت ادرار همراه فوریت
وقتی فوریت همراه با نشت باشد، اصطلاح بی اختیاری فوریتی مطرح می شود.
نکته مهم این است که قبل از نسبت دادن علائم به مثانه بیش فعال باید برخی علل دیگر مانند عفونت و مشکلات قابل توجه تخلیه ادرار بررسی شوند.
برای مطالعه بیشتر می توانید راهنمای مثانه بیش فعال را ببینید.
علت نشت ادرار قبل از رسیدن به دستشویی چیست؟
این الگو بیشتر با بی اختیاری فوریتی هماهنگی دارد.
بیمار ممکن است بگوید:
«وقتی احساس ادرار می کنم باید فوراً بروم.»
یا:
«کلید خانه را که می زنم ناگهان ادرارم می گیرد.»
یا:
«تا به دستشویی برسم چند قطره ادرار خارج می شود.»
در این شرایط مثانه بیش فعال یکی از تشخیص های احتمالی است، اما عفونت، بعضی بیماری های عصبی، انسداد و سایر اختلالات نیز باید براساس شرایط بیمار در نظر گرفته شوند.
علت نشت ادرار هنگام سرفه در مردان
نشت هنگام سرفه، عطسه، خنده، ورزش یا بلند کردن جسم بیشتر الگوی استرسی دارد.
در مردان این الگو به ویژه در افرادی که سابقه جراحی پروستات دارند اهمیت پیدا می کند.
شدت آن می تواند از چند قطره تا نشت قابل توجه متفاوت باشد.
پزشک ممکن است درباره تعداد پدهای مصرفی، زمان نشت و ارتباط آن با فعالیت سؤال کند.
این اطلاعات به تعیین شدت بیماری کمک می کنند.
علت چکه کردن مداوم ادرار در مردان
چکه کردن مداوم را نباید فوراً بی اختیاری استرسی دانست.
یکی از احتمالات مهم، تخلیه ناکامل مثانه و بی اختیاری سرریزی است.
بیمار ممکن است علاوه بر نشت، علائمی مانند:
- جریان بسیار ضعیف
- زور زدن
- تأخیر در شروع ادرار
- احساس پر بودن مثانه
- تخلیه ناقص
- ادرار کردن در دفعات متعدد با حجم کم
داشته باشد.
اندازه گیری ادرار باقی مانده بعد از تخلیه در چنین شرایطی می تواند اطلاعات مهمی ارائه کند.
احتباس ادرار چگونه باعث نشت می شود؟
ممکن است در نگاه اول عجیب باشد که «نتوانستن ادرار کردن» باعث «بی اختیاری» شود.
اما اگر مثانه به خوبی خالی نشود، ادرار در آن جمع می شود.
با افزایش بیش از حد حجم، ممکن است ادرار به صورت قطره قطره نشت کند.
این حالت را می توان مانند مخزنی تصور کرد که پر شده اما مسیر خروجی آن به خوبی باز نیست.
این وضعیت نیازمند تشخیص علت احتباس است و نباید صرفاً با پد مدیریت شود.
دیابت و بی اختیاری ادرار
دیابت می تواند از چند مسیر روی عملکرد ادراری اثر بگذارد.
در بعضی بیماران، آسیب عصبی مرتبط با دیابت می تواند حس مثانه یا قدرت انقباض آن را تغییر دهد.
همچنین قند خون بالا می تواند با افزایش حجم ادرار و تکرر همراه باشد.
بنابراین در یک بیمار دیابتی ممکن است علائم ادراری ترکیبی از:
- تولید ادرار بیشتر
- اختلال حس مثانه
- اختلال تخلیه
- یا عوامل دیگر
باشند.
کنترل دیابت اهمیت دارد، اما وجود نشت همچنان نیازمند ارزیابی اختصاصی اورولوژی است.
بیماری های عصبی و بی اختیاری ادرار
کنترل مثانه به ارتباط دقیق میان مغز، نخاع، اعصاب محیطی، مثانه و اسفنکتر وابسته است.
بنابراین بیماری های عصبی می توانند این هماهنگی را مختل کنند.
برخی شرایطی که ممکن است روی کنترل مثانه اثر بگذارند عبارتند از:
- سکته مغزی
- آسیب نخاعی
- مولتیپل اسکلروزیس
- بیماری پارکینسون
- نوروپاتی دیابتی
- برخی بیماری های مغز و نخاع
نوع اختلال مثانه در همه بیماری های عصبی یکسان نیست.
مثانه ممکن است بیش فعال شود یا برعکس، قدرت تخلیه کافی نداشته باشد.
به همین دلیل درمان بدون مشخص شدن عملکرد مثانه می تواند اشتباه باشد.
عفونت ادراری و نشت ادرار
عفونت دستگاه ادراری می تواند باعث:
- تکرر
- فوریت
- سوزش
- درد
- و گاهی نشت فوریتی
شود.
اگر بی اختیاری به طور ناگهانی ایجاد شده و همزمان سوزش یا علائم عفونت وجود دارد، آزمایش ادرار می تواند اهمیت داشته باشد.
در این وضعیت درمان عفونت ممکن است علائم نشت را نیز کاهش دهد.
اما اگر بی اختیاری بعد از درمان عفونت ادامه داشته باشد، علت دیگری باید بررسی شود.
یبوست و کنترل ادرار
یبوست شدید یا مزمن می تواند علائم ادراری را در بعضی افراد تشدید کند.
فشار لگنی، زور زدن مکرر و پر بودن روده می توانند روی عملکرد دستگاه ادراری اثر بگذارند.
به همین دلیل در ارزیابی بی اختیاری، وضعیت دفع مدفوع نیز اهمیت دارد.
درمان یبوست جایگزین ارزیابی اورولوژی نیست، اما می تواند یکی از بخش های مدیریت عوامل تشدیدکننده باشد.
آیا چاقی باعث بی اختیاری در مردان می شود؟
اضافه وزن می تواند با افزایش فشار داخل شکم و برخی بیماری های همراه مرتبط باشد.
کاهش وزن در افراد دارای اضافه وزن ممکن است بخشی از برنامه کلی سلامت و کنترل علائم ادراری باشد.
اما اگر مردی نشت قابل توجه دارد، نباید تمام مشکل را صرفاً به وزن نسبت داد.
وجود مشکلات پروستات، مثانه، اسفنکتر و بیماری های عصبی همچنان باید براساس الگوی علائم بررسی شود.
مصرف کافئین و بی اختیاری
قهوه، چای پررنگ، نوشیدنی های انرژی زا و سایر منابع کافئین در بعضی افراد می توانند:
- فوریت
- تکرر
- و تحریک علائم مثانه
را بیشتر کنند.
اگر بیمار متوجه ارتباط واضح بین مصرف کافئین و تشدید علائم شده است، کاهش مصرف می تواند ارزش بررسی داشته باشد.
اما حذف قهوه، درمان یک انسداد پروستات یا ضعف اسفنکتر نیست.
آیا نوشیدن زیاد آب باعث بی اختیاری می شود؟
مصرف حجم بسیار زیاد مایعات می تواند دفعات ادرار را افزایش دهد و در فردی که مشکل کنترل مثانه دارد، احتمال نشت را بیشتر کند.
از طرف دیگر، محدود کردن شدید آب نیز روش مناسبی نیست؛ زیرا می تواند باعث کم آبی و غلیظ شدن ادرار شود.
هدف، مصرف متعادل مایعات براساس شرایط فرد است.
بیماران قلبی یا کلیوی نیز باید محدودیت یا مقدار مصرف مایعات را طبق توصیه پزشک خود تنظیم کنند.
داروهایی که ممکن است بی اختیاری را تشدید کنند
بعضی داروها می توانند روی علائم ادراری اثر بگذارند.
برای مثال برخی داروها ممکن است:
- حجم ادرار را افزایش دهند؛
- سطح هوشیاری یا توان رسیدن به دستشویی را تغییر دهند؛
- خروجی مثانه را تحت تأثیر قرار دهند؛
- یا تخلیه مثانه را دشوارتر کنند.
اگر بی اختیاری پس از شروع یا تغییر یک دارو ایجاد شده است، فهرست کامل داروها باید به پزشک نشان داده شود.
اما داروهای قلب، فشار خون یا سایر بیماری های مزمن را نباید برای کاهش نشت خودسرانه قطع کرد.
بی اختیاری ادرار در سالمندان مرد
در مرد سالمند معمولا باید به جای جستجوی یک علت، چند عامل همزمان را بررسی کرد.
برای مثال فرد ممکن است:
- بزرگی پروستات داشته باشد؛
- داروی ادرارآور مصرف کند؛
- حرکت آهسته ای داشته باشد؛
- شب ها چند بار ادرار کند؛
- و فوریت ادرار نیز داشته باشد.
در چنین بیماری درمان فقط یک عامل ممکن است تمام مشکل را برطرف نکند.
ارزیابی جامع برای تشخیص مؤلفه های مختلف اهمیت دارد.
بی اختیاری ادرار در مردان جوان
نشت ادرار در مرد جوان نیز باید بررسی شود.
بسته به الگوی علائم، پزشک ممکن است به مواردی مانند:
- عفونت
- مثانه بیش فعال
- اختلال عصبی
- مشکلات مادرزادی یا ساختاری
- آسیب
- سابقه جراحی
- مشکلات تخلیه مثانه
توجه کند.
سن پایین دلیل کافی برای بی اهمیت دانستن نشت ادرار نیست.
آیا سرطان پروستات باعث بی اختیاری می شود؟
وجود بی اختیاری به تنهایی به معنی سرطان پروستات نیست.
در واقع یکی از ارتباط های شناخته شده میان سرطان پروستات و بی اختیاری مربوط به برخی درمان های سرطان پروستات، به ویژه جراحی است.
بنابراین مردی که نشت ادرار دارد نباید صرفاً از روی این علامت نتیجه بگیرد سرطان دارد.
تشخیص سرطان پروستات مسیر ارزیابی جداگانه ای دارد.
بی اختیاری بعد از برداشتن پروستات
بعد از پروستاتکتومی رادیکال ممکن است سیستم کنترل ادرار برای مدتی دچار اختلال شود.
بعضی مردان ابتدا نشت بیشتری دارند و به تدریج بهتر می شوند.
اگر بی اختیاری باقی بماند، پزشک ممکن است شدت آن را با مواردی مانند:
- تعداد پد
- مقدار نشت
- الگوی نشت
- وضعیت اسفنکتر
- عملکرد مثانه
بررسی کند.
در موارد پایدار، گزینه های درمانی اختصاصی برای بی اختیاری استرسی مردان وجود دارند.
آیا مشکلات مثانه باعث نشت ادرار می شوند؟
بله.
گاهی تمرکز بیش از حد روی پروستات باعث می شود خود مثانه نادیده گرفته شود.
مثانه ممکن است:
- بیش از حد فعال باشد؛
- قدرت انقباض کافی نداشته باشد؛
- ظرفیت عملکردی آن تغییر کرده باشد؛
- یا تحت تأثیر بیماری عصبی قرار گرفته باشد.
به همین دلیل دو مرد با علائم ظاهراً مشابه ممکن است درمان های کاملاً متفاوتی نیاز داشته باشند.
چگونه علت بی اختیاری ادرار در مردان تشخیص داده می شود؟
تشخیص معمولا از شرح حال دقیق شروع می شود.
پزشک می خواهد بداند:
- نشت از چه زمانی شروع شده؟
- چند بار اتفاق می افتد؟
- هنگام سرفه است یا همراه فوریت؟
- شب ها نیز وجود دارد؟
- جریان ادرار ضعیف است؟
- احساس تخلیه ناقص وجود دارد؟
- سابقه جراحی پروستات وجود دارد؟
- بیمار چه داروهایی مصرف می کند؟
- بیماری عصبی یا دیابت دارد؟
- سوزش یا خون در ادرار وجود دارد؟
پاسخ به همین سؤال ها می تواند نوع بی اختیاری را تا حد زیادی مشخص کند.
دفترچه ادرار چیست؟
دفترچه ادرار یا Bladder Diary یکی از ابزارهای ساده و مفید برای بررسی علائم است.
بیمار برای چند روز اطلاعاتی مانند:
- زمان مصرف مایعات
- مقدار تقریبی مایعات
- زمان ادرار
- حجم ادرار در صورت امکان
- زمان ایجاد فوریت
- زمان نشت
- فعالیت هنگام نشت
را ثبت می کند.
این اطلاعات می توانند تفاوت میان تکرر ناشی از مصرف زیاد مایعات، مثانه بیش فعال و سایر الگوها را بهتر مشخص کنند.
آزمایش ادرار
آزمایش ادرار یکی از بررسی های پایه در بسیاری از بیماران است.
این آزمایش می تواند نشانه هایی از:
- عفونت
- خون در ادرار
- قند
- و بعضی مشکلات دیگر
را نشان دهد.
اگر خون در ادرار دیده شود، بسته به سن، سابقه و سایر عوامل ممکن است بررسی تکمیلی لازم باشد.
اندازه گیری ادرار باقی مانده
بعد از ادرار کردن ممکن است میزان ادرار باقی مانده داخل مثانه اندازه گیری شود.
به این مقدار Post-Void Residual یا PVR گفته می شود.
PVR بالا می تواند سرنخی از:
- انسداد خروجی مثانه
- ضعف انقباض مثانه
- یا ترکیبی از هر دو
باشد.
این بررسی به خصوص در مردی که جریان ضعیف، احساس تخلیه ناقص یا نشت سرریزی دارد اهمیت پیدا می کند.
نوار مثانه برای بی اختیاری مردان
نوار مثانه یا یورودینامیک عملکرد ذخیره و تخلیه ادرار را بررسی می کند.
این تست می تواند اطلاعاتی درباره:
- فشار مثانه
- انقباضات مثانه
- ظرفیت
- عملکرد اسفنکتر
- جریان ادرار
- ارتباط فشار و تخلیه
ارائه دهد.
اما نکته مهم این است که تمام مردان مبتلا به بی اختیاری الزاماً در قدم اول نیاز به نوار مثانه ندارند.
در بیماران منتخب، علائم پیچیده، تشخیص نامشخص یا هنگام برنامه ریزی برای بعضی درمان های تهاجمی، ارزش این تست بیشتر می شود.
اگر پزشک این بررسی را برای شما مطرح کرده است، راهنمای نوار مثانه یا تست یورودینامیک مراحل آن را توضیح می دهد.
آیا سونوگرافی لازم است؟
سونوگرافی در بعضی بیماران می تواند برای بررسی دستگاه ادراری و ادرار باقی مانده مفید باشد.
اما سونوگرافی به تنهایی تمام انواع بی اختیاری را تشخیص نمی دهد.
برای مثال نمی توان صرفاً از روی یک تصویر سونوگرافی عملکرد دقیق اسفنکتر را مشخص کرد.
بنابراین تصویربرداری باید در کنار علائم و سایر یافته ها تفسیر شود.
چه زمانی سیستوسکوپی لازم است؟
سیستوسکوپی برای همه بیماران بی اختیاری روتین نیست.
در بعضی شرایط، برای بررسی مجرا و مثانه ممکن است انجام شود؛ برای مثال وقتی پزشک به:
- تنگی مجرا
- مشکل ساختاری
- سنگ مثانه
- ضایعه داخل مثانه
- یا علت دیگری
مشکوک باشد.
وجود خون در ادرار نیز ممکن است براساس شرایط بیمار نیاز به مسیر بررسی جداگانه داشته باشد.
جدول تشخیص علت براساس نوع نشت
| الگوی نشت | علت های احتمالی که باید بررسی شوند |
|---|---|
| نشت هنگام سرفه یا ورزش | ضعف اسفنکتر، به ویژه بعد از برخی جراحی های پروستات |
| فوریت شدید و نرسیدن به دستشویی | مثانه بیش فعال، عفونت، اختلالات عصبی یا سایر علل فوریت |
| چکه مداوم + جریان ضعیف | تخلیه ناقص، انسداد یا ضعف انقباض مثانه |
| نشت بعد از جراحی پروستات | اختلال اسفنکتر، گاهی همراه اختلال عملکرد مثانه |
| نشت همراه سوزش و تکرر جدید | عفونت ادراری باید بررسی شود |
| نشت همراه بیماری عصبی | اختلال عملکرد عصبی مثانه مطرح می شود |
| نرسیدن به دستشویی به علت محدودیت حرکت | بی اختیاری عملکردی |
| چند نوع نشت همزمان | بی اختیاری مختلط یا وجود چند عامل همزمان |
درمان بی اختیاری ادرار در مردان به چه چیزی بستگی دارد؟
درمان باید بر اساس علت انجام شود، نه صرفاً وجود نشت.
ممکن است برنامه درمان شامل یک یا چند مورد باشد:
- اصلاح مصرف مایعات
- کاهش محرک های مثانه
- درمان یبوست
- تمرینات مناسب کف لگن
- بازآموزی مثانه
- درمان دارویی
- درمان مشکل پروستات
- درمان عفونت
- مدیریت اختلال عصبی
- درمان جراحی در بیماران منتخب
باشد.
برای بررسی کامل روش های درمان می توانید صفحه درمان بی اختیاری ادرار را مطالعه کنید.
تمرینات کف لگن برای مردان
عضلات کف لگن در حمایت از کنترل ادرار نقش دارند.
تمرین صحیح این عضلات می تواند به خصوص در بعضی مردان مبتلا به بی اختیاری استرسی و پس از جراحی پروستات مفید باشد.
اما دو نکته اهمیت دارد:
اول اینکه باید عضله صحیح شناسایی شود.
دوم اینکه بیشتر تمرین کردن همیشه بهتر نیست.
اجرای اشتباه یا منقبض نگه داشتن دائمی عضلات می تواند مشکل ایجاد کند.
در برخی بیماران آموزش توسط فرد متخصص می تواند به انجام صحیح تمرین کمک کند.
بازآموزی مثانه چیست؟
در بی اختیاری فوریتی و مثانه بیش فعال، یکی از روش های رفتاری می تواند Bladder Training باشد.
هدف این روش افزایش تدریجی کنترل روی فوریت و تنظیم الگوی دفع است.
این روش ممکن است شامل:
- برنامه زمان بندی دفع
- تکنیک های کنترل فوریت
- ثبت علائم
- افزایش تدریجی فاصله دفع
باشد.
بازآموزی مثانه درمان انسداد شدید یا احتباس نیست؛ بنابراین باید ابتدا نوع مشکل مشخص شود.
دارو برای بی اختیاری ادرار مردان
دارو بسته به علت انتخاب می شود.
برای مثال درمان دارویی مثانه بیش فعال با درمان بزرگی پروستات متفاوت است.
بعضی داروها می توانند روی:
- فوریت
- انقباضات مثانه
- خروجی مثانه
- یا علائم پروستات
اثر بگذارند.
هر دارو نیز عوارض و محدودیت های خود را دارد.
به همین دلیل استفاده از «قرص کنترل ادرار» بدون تشخیص نوع بی اختیاری توصیه نمی شود.
اسلینگ مردانه چیست؟
در برخی مردان مبتلا به بی اختیاری استرسی، به ویژه در موارد منتخب، اسلینگ مردانه می تواند یکی از گزینه های درمانی باشد.
هدف اسلینگ ایجاد حمایت بیشتر از مجرای ادرار و کمک به مکانیسم کنترل ادرار است.
این روش برای تمام بیماران مناسب نیست.
شدت نشت، سابقه پرتودرمانی، عملکرد مثانه و شرایط اسفنکتر می توانند روی انتخاب روش اثر بگذارند.
اسفنکتر مصنوعی ادراری
Artificial Urinary Sphincter یا اسفنکتر مصنوعی یکی از گزینه های شناخته شده برای درمان بعضی موارد بی اختیاری استرسی مردان، به ویژه موارد قابل توجه پس از جراحی پروستات است.
این وسیله برای کمک به کنترل خروج ادرار طراحی شده است.
کاندید مناسب باید توانایی استفاده از وسیله و شرایط لازم برای جراحی را داشته باشد.
این روش نیز مانند هر جراحی می تواند عوارض و احتمال نیاز به اقدامات بعدی داشته باشد و تصمیم درباره آن پس از ارزیابی تخصصی انجام می شود.
آیا بی اختیاری ادرار مردان درمان می شود؟
در بسیاری از بیماران امکان بهبود قابل توجه یا کنترل مناسب وجود دارد، اما نتیجه به علت وابسته است.
برای مثال:
- عفونت ممکن است با درمان مناسب برطرف شود؛
- مثانه بیش فعال قابل مدیریت است؛
- بی اختیاری پس از جراحی ممکن است در دوره نقاهت بهتر شود؛
- و برای بی اختیاری استرسی پایدار نیز گزینه های درمانی اختصاصی وجود دارند.
بنابراین بهتر است به جای سؤال «آیا درمان قطعی دارد؟» پرسیده شود:
نوع بی اختیاری من چیست و کدام درمان برای علت آن مناسب تر است؟
چه زمانی بی اختیاری ادرار نیاز به مراجعه سریع دارد؟
در برخی شرایط بهتر است ارزیابی به تأخیر نیفتد:
- ناتوانی در ادرار کردن
- نشت همراه با احساس شدید پر بودن مثانه
- تب و لرز
- خون واضح در ادرار
- درد شدید پهلو یا پایین شکم
- ضعف یا بی حسی جدید پاها
- بی حسی ناحیه بین پاها
- از دست رفتن ناگهانی کنترل ادرار همراه علائم عصبی
- شروع ناگهانی علائم شدید
به ویژه ترکیب مشکلات ادراری جدید با علائم عصبی می تواند نیازمند ارزیابی فوری باشد.
برای مراجعه چه اطلاعاتی آماده کنیم؟
قبل از مراجعه بهتر است به چند سؤال پاسخ دهید:
- نشت از چه زمانی شروع شده؟
- هنگام چه فعالیتی رخ می دهد؟
- آیا قبل از نشت احساس فوریت دارید؟
- شب ها چند بار برای ادرار بیدار می شوید؟
- جریان ادرار چگونه است؟
- آیا احساس تخلیه ناقص دارید؟
- روزانه چند پد مصرف می کنید؟
- سابقه جراحی پروستات دارید؟
- چه داروهایی مصرف می کنید؟
- دیابت یا بیماری عصبی دارید؟
- آیا سوزش یا خون در ادرار دارید؟
داشتن این اطلاعات می تواند روند تشخیص را بسیار دقیق تر کند.
بی اختیاری ادرار در مردان در کرج
اگر نشت ادرار مداوم است، بهتر است به جای پنهان کردن مشکل یا استفاده طولانی مدت از پد بدون مشخص شدن علت، ارزیابی اورولوژی انجام شود.
در مرکز اورولوژی جهانشهر، بررسی براساس الگوی علائم می تواند شامل شرح حال، معاینه و در صورت نیاز آزمایش ادرار، بررسی تخلیه مثانه و تست های تکمیلی باشد.
هدف این است که مشخص شود مشکل بیشتر مربوط به:
- پروستات
- مثانه
- اسفنکتر
- سیستم عصبی
- عفونت
- یا ترکیبی از این عوامل
است.
پس از تشخیص می توان درمان متناسب را انتخاب کرد.
سوالات متداول درباره علت بی اختیاری ادرار در مردان
شایع ترین علت بی اختیاری ادرار در مردان چیست؟
یک علت واحد برای تمام مردان وجود ندارد. مثانه بیش فعال، مشکلات پروستات، اختلال تخلیه مثانه و در مردانی که جراحی پروستات داشته اند ضعف اسفنکتر از علل مهم هستند. الگوی نشت به تشخیص علت کمک می کند.
چرا هنگام سرفه ادرارم خارج می شود؟
نشت هنگام سرفه، عطسه، خنده یا فعالیت بیشتر با بی اختیاری استرسی هماهنگ است. در مردان، این مشکل می تواند پس از برخی جراحی های پروستات و در اثر کاهش عملکرد اسفنکتر دیده شود.
علت نرسیدن به دستشویی و نشت ادرار چیست؟
اگر قبل از نشت احساس شدید و ناگهانی ادرار وجود دارد، بی اختیاری فوریتی مطرح می شود. مثانه بیش فعال یکی از علل احتمالی است، اما عفونت، مشکلات عصبی و سایر اختلالات نیز باید در شرایط مناسب بررسی شوند.
آیا بزرگی پروستات باعث بی اختیاری می شود؟
بزرگی پروستات می تواند در برخی مردان با انسداد، تخلیه ناقص و تغییر عملکرد مثانه همراه شود و در ایجاد بعضی انواع نشت نقش داشته باشد. با این حال هر بی اختیاری در مرد مسن ناشی از بزرگی پروستات نیست.
علت چکه کردن مداوم ادرار چیست؟
یکی از احتمالات، تخلیه ناقص مثانه و بی اختیاری سرریزی است؛ به ویژه اگر جریان ادرار ضعیف، زور زدن یا احساس تخلیه ناقص نیز وجود داشته باشد. اندازه گیری ادرار باقی مانده می تواند در بررسی این حالت کمک کننده باشد.
آیا بی اختیاری بعد از جراحی پروستات خوب می شود؟
در برخی بیماران کنترل ادرار طی دوره نقاهت به تدریج بهتر می شود. اگر نشت پایدار بماند، شدت و نوع آن باید بررسی شود. تمرینات کف لگن و در بیماران منتخب روش های جراحی مانند اسلینگ یا اسفنکتر مصنوعی می توانند مطرح شوند.
آیا برای بی اختیاری حتما باید نوار مثانه انجام داد؟
خیر. نوار مثانه برای همه بیماران قدم اول نیست. شرح حال، معاینه، آزمایش ادرار، دفترچه ادرار و بررسی ادرار باقی مانده می توانند ارزیابی اولیه را تشکیل دهند. یورودینامیک در بیماران منتخب یا قبل از برخی درمان های تهاجمی اهمیت بیشتری پیدا می کند.
آیا بی اختیاری ادرار در مرد سالمند طبیعی است؟
خیر. سن می تواند احتمال بعضی علل را افزایش دهد، اما نشت ادرار نباید صرفاً بخشی طبیعی از سالمندی تلقی شود. علت قابل درمان یا قابل کنترل ممکن است وجود داشته باشد.
جمع بندی
علت بی اختیاری ادرار در مردان برای همه یکسان نیست. مشکلات پروستات، مثانه بیش فعال، ضعف اسفنکتر، جراحی پروستات، اختلال تخلیه مثانه، بیماری های عصبی، دیابت، عفونت و بعضی داروها از علل مهمی هستند که باید براساس الگوی نشت بررسی شوند.
اگر ادرار هنگام سرفه، عطسه یا فعالیت خارج می شود، الگوی استرسی مطرح است. اگر نشت پس از یک احساس شدید و ناگهانی رخ می دهد، بی اختیاری فوریتی اهمیت بیشتری پیدا می کند. اگر جریان ادرار ضعیف است، مثانه کامل خالی نمی شود و ادرار به صورت مداوم چکه می کند، باید احتمال احتباس و سرریز نیز بررسی شود.
در مردانی که جراحی پروستات داشته اند، اختلال عملکرد اسفنکتر یکی از علل مهم بی اختیاری استرسی محسوب می شود، اما حتی در این گروه نیز عملکرد مثانه باید در نظر گرفته شود.
تشخیص معمولا از شرح حال، معاینه، آزمایش ادرار، دفترچه ادرار و بررسی ادرار باقی مانده شروع می شود. نوار مثانه، سیستوسکوپی یا تصویربرداری برای بیماران منتخب و براساس یافته های اولیه انجام می شوند.
مهم ترین اصل این است که درمان بی اختیاری باید براساس علت آن انتخاب شود. یک دارو، تمرین یا عمل واحد برای تمام مردان مناسب نیست.
مرکز اورولوژی جهانشهر: لیزر پروستات، درمان زگیل تناسلی و اختلال نعوظ، واریکوسل میکروسکوپی و درمان ناتوانی جنسی، لیزر سنگ کلیه، جراحی زیبایی مردان در کرج، انجام نوار مثانه، شاک ویو نعوظ ، شاک ویو پلاک پیرونی، شاک ویو پروستات، وازکتومی سرپایی در کرج، وازکتومی در کرج، درمان ناباروری در کرج، درمان سرطان پروستات و بی اختیاری ادرار، سیستوسکوپی فلکسیبل، درمان عفونت تناسلی و ادراری، جراحی ترمیمی تناسلی، بیماری جنسی و …. در جهانشهر کرج
جهت مشاوره و انجام تمامی خدمات در مرکز اورولوژی جهانشهر مانند: لیزر پروستات، درمان زگیل تناسلی و اختلال نعوظ، واریکوسل میکروسکوپی و درمان ناتوانی جنسی، لیزر سنگ کلیه، جراحی زیبایی مردان در کرج، انجام نوار مثانه، شاک ویو نعوظ، شاک ویو پلاک پیرونی، شاک ویو پروستات، وازکتومی سرپایی در کرج، درمان ناباروری در کرج، درمان سرطان پروستات و بی اختیاری ادرار، سیستوسکوپی فلکسیبل، درمان عفونت تناسلی و ادراری، جراحی ترمیمی تناسلی، بیماری جنسی و …. در جهانشهر کرج میتوانید جهت مشاوره و درخواست نوبت خود با مشاوران ما در ارتباط باشید
